Nadat de peuter Savanna dood in de achterbak van de auto van haar ouders gevonden werd, bleek al snel dat er door een aantal instanties hulp gegeven werd. Eén van die instanties was het Bureau Jeugdzorg, en met name de gezinsvoogdij. Er ontstond een publieke discussie over de kwaliteit van de jeugdzorg. Jo Hermanns werd door de media uitgenodigd te reageren. Bijgaand links naar TV-uitzendingen en enkele berichten in de schrijvende pers.

Links naar tv en radio-uitzendingen (voor andere onderwerpen: klik op link 'media'):

Netwerk, 30 oktober 2009. Problemen en oplossingen in de jeugdzorg.Klik hier voor de uitzending

NOVA, 11 december 2006. Familiedrama en de jeugdzorg.

Klik hier voor de uitzending

NOS Radio 1, Met het oog op morgen, 8 december 2006. Gezinsvoogd Savannah vervolgd. Luister naar de uitzending (vanaf 0: 34 op de schuifbalk)

Netwerk, 17 maart 2006. Oplossing voor wachtlijsten jeugdzorg? Klik hier om de uitzending te bekijken.

Editie.nl, 30 september 2005. Jeugdzorg in spagaat. Over het toegenomen aant.al uithuisplaatsingen. Bekijk de uitzending

Netwerk, 23 mei 2005. Over de pleegzorg en het belang van het kind. Bekijk de uitzending

In 2000 bepleitte Jo Hermans, hoogleraar Opvoedkunde, in een zogenaamd visiedocument Trillium een splitsing in twee soorten pleegzorg: korte en langdurige. In de kortdurende variant, van maximaal een jaar, krijgen kinderen en ouders intensieve hulp. Het is de bedoeling dat de kinderen weer teruggaan naar hun ouders. Bij de langdurig variant groeien de kinderen op bij pleegouders. Zo is er voor iedereen duidelijkheid.
2005. Zie ook: http://www.justitie.nl/publicaties/tijdschriften/perspectief/Kabinet_aanvaardt_twee_soorten_pleegzorg.asp

NOVA, 3 mei Over pleegzorg en positie pleegouders

http://www.novatv.nl/index.cfm?cfid=36624953&cftoken=45190252&ln=nl&fuseaction=videoaudio.details&reportage_id=3405

NOVA, 18 april 2005 Vernietigend rapport over jeugdbescherming
De gehele jeugdbescherming is zo bureaucratisch dat kinderen die hulp nodig hebben meer dan een jaar op die hulp moeten wachten.

http://www.novatv.nl/index.cfm?cfid=36164187&cftoken=56471746&ln=nl&fuseaction=videoaudio.details&reportage_id=3368

 

Over de zaak 'Savannah'

Radio 1 Journaal, 23 maart 2005

http://www.nos.nl/radio1journaal/uitzendingen/audioarchief/index.html

Zoek naar uitzending 12-13.00 uur, zet schuif op 22 min. 50 seconden

Met het oog op morgen, 10 maart 2005

www.nos.nl/oogopmorgen/uitzendingen/dezeweek/donderdag.html

(zet de schuifbalk op ongeveer 30 minuten)

RTL Nieuws 10 maart 2005

http://www.rtl.nl/actueel/rtlnieuws/video/

Zoek naar uitzending 10 maart, 19.30

Jeugdjournaal 10 maart 2005

(geen link beschikbaar)

Zembla. 18 november 2004. Vermoorde kinderen.

http://www.vpro.nl/programma/geheimgeweld/afleveringen/19263637/

 

VARA B&W.  27 september 2004. Had de dood van de 3-jarige Savanna voorkomen kunnen worden?

http://omroep.vara.nl/mediaarchief.jsp?maintopic=vara_media_archief

 

Editie NL (RTL4). 22 september 2004. Faalt de kinderbescherming? Studiogesprek over kinderen die overlijden door mishandeling terwijl de jeugdzorg in het gezin actief is. 

 

http://www.rtl.nl/(/actueel/editienl/)/components/actueel/editienl/2004/week39/0409225.xml

 

 

 

 

Trouw,  donderdag 30 december 2004 Gezinscoach is niet altijd de oplossing Harriët Salm DE VERDIEPING 13, Eén regisseur Volkskrant, 18 maart 2005. Overheid zorgt niet goed voor kinderen.  Artikel van Ton Horn en Jo Hermanns. Telegraaf 13 maart 2005. Interview   AMSTERDAM - Gezinscoaching is het nieuwe toverwoord onder hulpverleners die werken in gezinnen met veel verschillende problemen, zoals alcoholisme, verslaving, verwaarlozing van kinderen, huurschuld. Vaak zijn er bij zo'n gezin verschillende instanties betrokken die langs elkaar heenwerken, waardoor het gezin er niets mee opschiet. Een gezinscoach moet oplossing bieden. In de nieuwe wet op de jeugdzorg, die per 1 januari van kracht is, staat dat deze gezinnen recht hebben op gezinscoaching. Zoals een sportcoach zijn team leidt, zo kan een gezinscoach, het gezin en de hulpverlening eromheen 'coachen'. Veel provincies zijn inmiddels met gezinscoaching gestart. Maar de invulling verschilt. Soms wordt de gezinscoach als een nieuwe functie boven de hulpverlening ingevoerd. Zo vroeg de gemeente Tilburg om 'gezinscoaches met lef', die contacten moeten gaan leggen met probleemgezinnen waar nog geen contact mee is. De provincie Limburg experimenteert met aanmeldcentra voor gezinscoaches. Een coördinator van het centrum bepaalt met het gezin wie uit de bestaande cirkel rond het gezin de gezinscoach kan worden. Dat kan een professionele hulpverlener zijn, maar ook een buurman of een familielid. Deze coach wordt regisseur van de hulpverleners. Jeugdzorg-adviseur en hoogleraar Jo Hermanns is een voorstander van gezinscoaching, maar waarschuwt voor een verkeerde invulling. Als de gezinscoach een extra functionaris wordt, bovenop het al bestaande hulpaanbod, is hij onnodig, denkt Hermanns. ,,Je moet er geen nieuwe functie van maken, daarmee ondergraaf je het werk van bijvoorbeeld maatschappelijk werkers. Zij zijn degenen die actief in de gezinnen moeten zijn. Je moet niet voor een speciale categorie gezinnen nu weer iets nieuws bedenken. Dat zal niet effectief zijn.'' Maatschappelijk werkers en jeugdhulpverleners moeten extra worden opgeleid om gezinnen die met veel problemen kampen, te kunnen coachen, denkt hij. Zij moeten 'gezinscoaching' leren als extra vaardigheid die zij bij hun werk kunnen inzetten. Hij is ook geen voorstander van het aanstellen van een voetbaltrainer of familielid als coach. ,,Als in Limburg wordt gekozen voor een professionele hulpverlener is het prima. Maar uit buitenlandse onderzoeken blijkt dat informele gezinsbegeleiders op sommige terreinen niet goed kunnen werken. Ernstige, maar meer verborgen problemen worden vaak niet opgelost.'' Copyright: Salm, Harriët

 

        Telegraaf

 

Zaterdag 16 oktober 2004

 

 

Jo Hermanns, hoogleraar opvoedkunde:

 

‘Hulp kan sneller en beter’

 

door Jolande van der Graaf

 

De Nederlandse Jeugdzorg voldoet niet aan internationale richtlijnen die aan voogdijinstellingen worden gesteld. Drama's zoals die rond het omgebrachte peutertje Savanna (3) uit Alphen aan den Rijn kunnen daardoor opnieuw voorkomen.

Dat zegt Jo Hermanns, hoogleraar opvoedkunde, na jarenlange ervaring met het reilen en zeilen binnen de voogdijorganisaties. "Het is triest dat een land als Nederland met zo veel kennis, zorg en geld, zo ver achter loopt. Als de samenleving een kind onder toezicht stelt, dan zegt diezelfde samenleving: ouders jullie doen het niet goed. Dan dient de samenleving zijn verantwoording te nemen en de aangestelde voogden voldoende toe te rusten. Ik onderschrijf de stelling van andere deskundigen dat dit momenteel onvoldoende gebeurt en dat ons land veel kinderen in de kou laat staan".

De praktijk is bar en boos. Tussen aanmelding bij het Bureau Jeugdzorg en het moment waarop de hulp begint verstrijken er gemiddeld  acht maanden  De procedures zijn te lang, te ingewikkeld, te bureaucratisch en slokken te veel tijd op.  Slechts zeventien procent van hun uren kan een gezinsvoogd daadwerkelijk aan het bezoeken van onder toezicht gestelde kinderen besteden. besteed. Hermanns: "Dat komt neer op een bezoekje van een uurtje, eens in de  drie weken".

 

Zwaarste gevallen

 

De gezinsvoogden dienen zich ook nog eens te bekommeren om te veel gezinnen. "Dat mogen er volgens internationale normen niet meer zijn dan vijftien", vervolgt de hoogleraar. "In ons land heeft iedere voogd nu echter gemiddeld twintig tot dertig gezinnen onder zijn of haar hoede. Dan hebben we het nog niet eens over de zwaarste gevallen, de échte probleemgezinnen. Dat aantal is in Nederland nu gemiddeld vijftien per voogd. Terwijl drie, hooguit vier tot vijf probleemgezinnen per voogd verantwoord is".

Binnen de gelederen van de voogdijorganisaties heerst grote onvrede over de huidige gang van zaken. Jo Hermanns: "Iedereen vindt dit volstrekt onacceptabel. Veruit de meeste mensen die bij Jeugdzorg werken zijn zeer gemotiveerd, maar wanhopig. De burn-outs en het verloop binnen de instellingen zijn meer dan hoog. En dat terwijl het allemaal anders kan!"

Hermanns pleit ervoor om de Bureaus Jeugdzorg anders te organiseren en veel sneller actie te laten ondernemen. "Bij alarmerende meldingen moeten hulpverleners in staat worden gesteld om direct een gezin binnen te gaan en snel hulp te verlenen. De bureaucratische procedures op de achtergrond kunnen voor rekening komen van administratieve krachten. Draai bovendien het aantal gezinnen per voogd terug, zodat intensieve, verantwoorde hulp kan worden gegeven. Dat kost niet meer. Op deze manier kan een ondertoezichtstelling in de meeste gevallen worden teruggebracht van vier naar hooguit één jaar".

In de absolute noodgevallen dienen kinderen in de ogen van Jo Hermanns altijd en snel uit huis te worden geplaatst. "Het is onzin dat er geen pleeggezinnen zijn. In het buitenland is gebleken dat bijna alle kinderen tijdelijk of zelfs definief bij de zogeheten netwerkpleeggezinnen kunnen wonen. Dat zijn mensen uit de directe omgeving, zoals opa's en oma's, tantes en ooms of zelfs ouders van vriendjes. Het grote voordeel van de netwerkgezinnen is dat de band tussen ouder en kind niet volledig wordt doorgesneden en er toch altijd een soort relatie kan blijven bestaan".

 

 

 Nederlands Dagblad 29 september 2004

      'Gestoorde ouders houden schijn op'

door Carine Neefjes en Dick Hofland

DEN HAAG - De ouders van de vermoorde peuters Savanna en Rowena leken redelijk normale mensen. Dat is het grote probleem bij kindermishandeling, zeggen deskundigen, je merkt het pas als het te laat is. De oplossing? ,,Zodra je vermoedt dat ouders niet sporen, moet het kind uit huis.''

De ouders hadden geen idee hoe het kwam, hun baby in het ziekenhuis met een schedelbasisfractuur en brandwonden. Ze begrepen werkelijk niet waarom ze zich daarvoor in de rechtszaal moesten verantwoorden. Voortreffelijke ouders waren ze, die heel goed voor hun kind konden zorgen. En zo zagen ze er ook uit. De rechter liet zich overtuigen en de baby mocht bij het stel blijven. Enige tijd later werd het kind dood gevonden, vermoord door de ouders.

,,Dat kun je die rechter niet kwalijk nemen'', zegt Jo Hermanns. Hij is directeur van een eigen adviesbureau en hoogleraar opvoeding en ondersteuning aan de Universiteit van Amsterdam. ,,Soms is er sprake van ouders die levensgevaarlijk zijn, ronduit kwaadaardig en dan zou je een kind direct moeten weghalen. Maar dat klinkt makkelijker dan het is, want naar buiten toe kunnen die mensen heel goed het beeld ophouden dat er niets aan de hand is. Soms hebben zelfs rechters dat niet door.''

Hermanns coördineert sinds een jaar een experimentele opzet van de hulpverlening voor jongeren. Instellingen, gemeente en provincie werken 'onder één dak', zodat signaleren en ingrijpen bij kindermishandeling sneller en beter moeten gaan. De vier proefregio's zijn: westelijke mijnstreek, Zaanstreek, Amsterdam-Noord en Flevoland.

Zodra er ook maar een vermoeden van mishandeling is, gaat er in zijn experimentele aanpak meteen iemand naar het betreffende gezin toe. Indien nodig wordt het kind uit huis geplaatst, als het kan bij familie. Hermanns: ,,Helaas gaat de huidige hulpverlening er nog altijd van uit dat een kind het beste af is bij zijn biologische moeder. We proberen dat zo lang mogelijk in stand te houden, we zijn te bang om kinderen eerder uit huis te plaatsen. Terwijl het voor een kind in veel gevallen juist veiliger is als het snel bij een pleeggezin wordt opgevangen.''

Ingewikkeld

In de praktijk valt dat niet mee. Een voorbeeld: een alleenstaande, zwakbegaafde moeder met twee kinderen van één en drie jaar. De kinderen krijgen niet de aandacht, liefde en zorg die ze nodig hebben. De peuter kan nog niet praten en de baby is één keer met blauwe plekken behandeld door de huisarts. Medewerkers van Bureau Jeugdzorg hebben vermoedens dat er iets mis is in dit gezin, maar hard bewijs ontbreekt.

Als jeugdzorg in dergelijke 'vage zaken' uiteindelijk toch een voet tussen de deur krijgt, moet zij ervoor zorgen dat het gezin hulp aan huis krijgt. Binnen een mum van tijd komen er vier verschillende hulpverleners over de vloer. Zo is er bijvoorbeeld een gespecialiseerde thuiszorgmedewerker, die de moeder leert hoe ze bedden moet verschonen, maar ook hoe ze haar kind een boekje moet voorlezen.

Daarnaast kan de moeder ook therapeutische intensieve zorg (tiz) krijgen. De kinderen zijn dan overdag een paar dagen per week naar een zogeheten 'leefgroep' - doorgaans een huis in een woonwijk - waar een groepsleider zich over hen ontfermt. Een medewerker van bureau jeugdzorg komt bij de familie thuis om alle hulp te coördineren.

,,Maar als deze hulpverleners de deur achter zich dicht trekken, kunnen kinderen vreselijke klappen krijgen. Met ambulante hulpverlening is het onmogelijk om veiligheid te garanderen'', zegt José Vermeer, directeur van Bureau Jeugdzorg stadsregio Rotterdam, dat jaarlijks tienduizend kinderen onder zijn hoede krijgt.

Teleurstellingen

,,In gezinnen waar kinderen worden mishandeld, hebben één of beide ouders meestal diverse teleurstellingen in het leven gehad'', zegt Hans Grietens, hoogleraar bij het centrum voor orthopedagogiek aan de universiteit van Leuven. ,,Als die mensen een kind krijgen, denken ze: Eindelijk een baby; die kan alle mislukkingen goedmaken. Dat kind kan zulke verwachtingen natuurlijk nooit waarmaken. De woede daarover richt zich volledig op het kind, dat krijgt de schuld van alle teleurstellingen in het leven van die ouders. Voor een hulpverlener die af en toe een uurtje komt, is dat zeer moeilijk op te merken.''

Er zijn zo'n honderd risicofactoren die kunnen leiden tot kindermishandeling, maar volgens Jo Hermanns is het vrijwel altijd een opeenstapeling van problemen die leiden tot mishandeling, al dan niet met de dood als gevolg. ,,Een ouder met psychotische problemen is weliswaar een risico, maar als de andere ouder zorgzaam is, het kind naar school gaat en goed wordt opgevangen, dan vormt zo'n gezin geen risico voor het kind. Als de andere ouder ook psychotisch is, moet je al heel goed uitkijken, zeker als ook de huisvesting nog eens slecht is, de ouders verslaafd zijn en het kind zelf moeilijk is. Bij probleemgezinnen kun je zeggen dat er sprake is van heel veel pech bij elkaar, waardoor mensen niet meer de ouders kunnen zijn die ze willen zijn. Dat was bij de ouders van Savanna en de ouders van Rochelle ook het geval. Er is bijna nooit één oorzaak.''

 

 

 

Telegraaf 

 

Binnenland

di 28 sep 2004, 13:45

Geen registratie overlijden door kindermishandeling WOERDEN - Jaarlijks overlijden 24 kinderen, nadat zij zijn aangemeld bij Jeugdzorg, schat hoogleraar opvoedkunde J. Hermanns van de Universiteit van Amsterdam. Dat wil zeggen dat het slecht ging met die kinderen en dat dit te maken had met de gezinssituatie. Veertien van deze kinderen kwamen bij de Jeugdzorg binnen via een Advies en Meldpunt Kindermishandeling. Of die kinderen echter door mishandeling zijn overleden, is niet bekend. Dat wordt niet geregistreerd, zegt Hermanns. Hij vindt dat dit wel moet gebeuren. Hoewel verreweg de meeste mensen in de Jeugdzorg uitermate hun best doen en het beste voor hebben met kinderen en ouders, werkt het systeem helaas zo, dat deze gevallen niet voorkomen kunnen worden, stelt de professor. De nieuwe wet op de Jeugdzorg biedt daar geen oplossingen voor, zegt hij. Volgens hem is er een nieuwe inhoudelijke aanpak van de Jeugdzorg nodig. Zelf werkt hij in vijf regio's in Nederland samen met instellingen van onderwijs tot arts en lokale en provinciale overheden aan de invoering van methoden die beter werken. Daarbij wordt bijvoorbeeld standaard opvoedingsles gegeven aan alle zwangere vrouwen. Van de vrouwen die niet meedoen, wordt gekeken of er aanleiding is ze er toch bij te trekken. In totaal overlijden er vijftig kinderen per jaar door kindermishandeling. Dat is bijna een kind per week. Dat cijfer kwam uit het onderzoek dat in opdracht van de professor in 1996 is verricht onder huisartsen en kinderartsen, die aangaven van hoeveel overleden kinderen zij vermoedens hadden dat dit met kindermishandeling te maken had. Recentere cijfers zijn er niet, maar het ministerie van Volksgezondheid wil dit wel weer gaan onderzoeken, weet de professor. Uit zijn onderzoek bleek ook dat huisartsen niet geneigd zijn aangifte te doen als ze vermoedens hebben. In de eerste plaats heeft dit te maken met het feit dat zij ook een vertrouwensband met de ouders en de rest van het gezin hebben. Daarnaast blijkt dat de huisartsen ervaren dat van zo'n aangifte vaak niets terecht komt. Het leidt vaak tot een sepot, omdat het juridisch moeilijk te bewijzen is, legt Hermanns uit. Dat bleek volgens hem onlangs nog bij drie zaken die zich in Utrecht afspeelden, in alle drie gevallen werden de ouders vrijgesproken wegens gebrek aan bewijsvoering. Terwijl er wel duidelijk sprake van mishandeling was. Tot slot waren de huisartsen in zijn onderzoek van mening dat ze het gezin met een aangifte alleen nog maar in meer ellende storten. Hermanns pleit daarom voor meer registratie en voor het vaker inschakelen van de lijkschouwer. "Een onafhankelijk arts, en dus niet de behandelend arts, moet bij elk overlijden van een kind oordelen of er wel of niet noodzaak is voor een onderzoek of een schouwing." Dit voorstel ligt al jaren op het bureau van minister Donner (Justitie), die afgelopen voorjaar de Tweede Kamer liet weten te werken aan verbetering van de lijkschouwing in Nederland. Uit de brief blijkt, dat hij vindt dat dit tijd nodig heeft.  Spits, 29 september 2004 Hoogleraar pleit voor registratie overlijden na mishandeling WOERDEN - Naar schatting overlijden jaarlijks 24 kinderen nadat zij zijn aangemeld bij Jeugdzorg, zegt hoogleraar opvoedkunde J. Hermanns van de Universiteit van Amsterdam. Dat wil zeggen dat het slecht ging met die kinderen en dat dit te maken had met de gezinssituatie. Veertien van deze kinderen kwamen bij de Jeugdzorg binnen via een Advies en Meldpunt Kindermishandeling. Of die kinderen door mishandeling zijn overleden, is niet bekend. Dat wordt niet geregistreerd, zegt Hermanns. Hij vindt dat dit wel moet gebeuren. Hoewel verreweg de meeste mensen in de Jeugdzorg uitermate hun best doen en het beste voor hebben met kinderen en ouders, werkt het systeem helaas zo, dat deze gevallen niet voorkomen kunnen worden, stelt de professor. De nieuwe Wet op de jeugdzorg biedt daar geen oplossingen voor, zegt hij. Volgens hem is er een nieuwe inhoudelijke aanpak van de Jeugdzorg nodig. Zelf werkt hij in vijf regio's in Nederland samen met instellingen van onderwijs tot arts en lokale en provinciale overheden aan de invoering van methoden die beter werken. Daarbij wordt bijvoorbeeld standaard opvoedingsles gegeven aan alle zwangere vrouwen. Bij de vrouwen die niet meedoen, wordt gekeken of er aanleiding is om ze er toch bij te trekken. In totaal overlijden er vijftig kinderen per jaar door kindermishandeling. Dat is bijna een kind per week. Dat cijfer kwam uit het onderzoek dat in opdracht van de professor in 1996 is verricht onder huisartsen en kinderartsen, die aangaven van hoeveel overleden kinderen zij vermoedens hadden dat dit met kindermishandeling te maken had. Recentere cijfers zijn er niet, maar het ministerie van Volksgezondheid wil dit wel weer gaan onderzoeken, weet de professor. Hij pleit ook voor meer regi-stratie en voor het vaker inschakelen van de lijkschouwer. Dit voorstel ligt al jaren op het bureau van minister Donner (Justitie), die afgelopen voorjaar de Tweede Kamer liet weten te werken aan verbetering van de lijkschouwing in Nederland. (ANP) Verschenen in SP!TS op woensdag 29 september 2004.

Noord-Hollands Dagblad

Jaarlijks overlijden 24 'jeugdzorgkinderen'

Van onze verslaggever RIEN FLORIS
alkmaar-Per jaar overlijden 24 kinderen die zijn aangemeld bij Jeugdzorg. Dat schat hoogleraar opvoedkunde J. Hermanns van de Universiteit van Amsterdam. Hermanns pleit evenals directeur E. Lemstra van Bureau Jeugdzorg Noord-Holland, dat de vorige week overleden peuter Savanna onder haar hoede had, voor een intensiever contact tussen voogd en gezin.

De driejarige Savanna en haar 32-jarige moeder werden begeleid door Bureau Jeugdzorg Noord-Holland. Het gezin woonde enige maanden aan de rand van de Haarlemmermeer. Na de verhuizing naar Alphen aan de Rijn droeg Jeugdzorg Noord-Holland de zaak niet over omdat er een broos maar goed contact was. De voogd was goed bekend met het gezin en Alphen aan de Rijn ligt redelijk dicht bij Noord-Holland.

De dood van Savanna grijpt de voogd volgens directeur Lemstra enorm aan. Drie uur nadat hij hoorde dat 'een pupil' was overleden, besloot Lemstra tot een intern onderzoek. ,,Er is een uitgebreid contactjournaal waarin ieder telefoontje is bijgehouden inclusief de inhoud van het gesprek. Dat ziet er goed uit.''

Dat soort noodzakelijke administratie kost een voogd volgens Lemstra wel enorm veel tijd. ,,We werken met één voogd op 20 gezinnen en soms één op 24. Omgerekend kan er dan anderhalf uur per week aan een kind worden besteed. Trek je de administratieve rompslomp er af, dan blijft er ongeveer een half uur per week over. Omdat we met complexe gezinssituaties hebben te maken, is dat natuurlijk veel te weinig.''

Inmiddels gaan er steeds meer stemmen op om de bezuinigingen terug te draaien. ,,Als je de risico's wilt verkleinen, moet je toe naar één voogd op zes gezinnen. Dat zegt ook hoogleraar Hermanns.''

Er is een toenemend aantal meldingen van kindermishandeling, aldus Lemstra. ,,Goed dat dit wordt gesignaleerd, maar dan moet je ook de zorg daar op afstemmen. Als samenleving accepteren we terecht niet dat kinderen worden mishandeld. Eigenlijk is er dan maar één oplossing voor de gemeenschap: trek je buidel en doe er wat aan.''

woensdag 29 september 2004, 09:38

Binnenland, woensdag 29 september 2004

 

Het Parool (niet geauthoriseerd interview met de GPD)

gevallen van kindermoord

Carine Neefjes

Dick Hofland

De ouders van de

vermoorde peuters

Savanna en Rowena

leken redelijk normaal. Dat is het probleem bij kindermishandeling, zeggen deskundigen: je merkt het te laat.

2004: Het lijkje van de driejarige Savanna uit Alphen aan de Rijn wordt aangetroffen in de kofferbak van de auto van haar ouders, die worden verdacht van de moord op hun kind.

Buren zeggen dat zij vaak alarm hebben geslagen, omdat het meisje geregeld ernstig mishandeld zou zijn.

2003: Rowena Rikkers uit Dordrecht, 'het meisje van Nulde', wordt vermoord door de vriend van haar moeder.

2003: Een man in Roermond steekt zijn huis in brand, waardoor zes van zijn zeven kinderen en zijn vrouw omkomen.

2003: In Schiedam worden een moeder en haar twee zoontjes van vijf en negen jaar vermoord, vermoedelijk door de partner van de vrouw. Een derde kind, elf jaar oud, weet te ontkomen.

2003: In Berghem worden drie kinderen van vijf, zeven en acht jaar vermoord. De moeder, die door de politie als dader wordt beschouwd, pleegt vervolgens zelfmoord door voor de trein te springen. Kindermishandeling: nooit één oorzaak De ouders hadden geen idee hoe het kwam dat hun baby in het ziekenhuis lag met een schedelbasisfractuur en brandwonden. Ze begrepen werkelijk niet waarom ze zich daarvoor in de rechtszaal moesten verantwoorden. Voortreffelijke ouders waren ze, die heel goed voor hun kind konden zorgen. En zo zagen ze er ook uit. De rechter liet zich overtuigen en de baby mocht bij het stel blijven. Enige tijd later werd het kind dood gevonden, vermoord door de ouders.

"Dat kun je die rechter niet kwalijk nemen,'' zegt Jo Hermanns. Hij is directeur van een adviesbureau en hoogleraar opvoeding en ondersteuning aan de Universiteit van Amsterdam. "Soms is er sprake van ouders die levensgevaarlijk zijn, ronduit kwaadaardig, en dan zou je een kind direct moeten weghalen. Maar dat klinkt eenvoudiger dan het is, want naar buiten toe kunnen die mensen heel goed het beeld ophouden dat er niets aan de hand is. Soms hebben zelfs rechters dat niet door.''

Hermanns coördineert sinds een jaar een experimentele opzet van de hulpverlening voor jongeren. Instellingen, gemeente en provincie werken 'onder één dak', zodat signaleren en ingrijpen bij kindermishandeling sneller en beter kunnen gaan. De vier proefregio's zijn de westelijke mijnstreek, de Zaanstreek, Amsterdam-Noord en Flevoland.

Zodra er ook maar een vermoeden van mishandeling is, gaat er in die experimentele aanpak meteen iemand naar het betreffende gezin toe. Indien nodig wordt het kind uit huis geplaatst, als het kan bij familie.

Hermanns: "Helaas gaat de huidige hulpverlening er nog altijd van uit dat een kind het beste af is bij zijn biologische moeder. We proberen dat zo lang mogelijk in stand te houden, we zijn te bang om kinderen eerder uit huis te plaatsen. Terwijl het voor een kind in veel gevallen juist veiliger is als het snel bij een pleeggezin wordt opgevangen.''

In de praktijk valt dat niet mee. Een voorbeeld: een alleenstaande, zwakbegaafde moeder met twee kinderen van één en drie jaar. De kinderen krijgen niet de aandacht, liefde en zorg die ze nodig hebben. De peuter kan nog niet praten en de baby is een keer met blauwe plekken behandeld door de huisarts. Medewerkers van het bureau jeugdzorg hebben vermoedens dat er iets mis is in dit gezin, maar hard bewijs ontbreekt.

Als jeugdzorg in dergelijke 'vage zaken' uiteindelijk toch een voet tussen de deur krijgt, moet ervoor worden gezorgd dat het gezin hulp aan huis krijgt. Binnen korte van tijd komen er vier verschillende hulpverleners over de vloer. Zo is er bijvoorbeeld een gespecialiseerde thuiszorgmedewerker, die de moeder leert hoe ze bedden moet verschonen, maar ook hoe ze haar kind een boekje moet voorlezen. Daarnaast kan de moeder ook therapeutische intensieve zorg krijgen. De kinderen gaan dan overdag een paar dagen per week naar een zogeheten 'leefgroep'.

"Maar als deze hulpverleners de deur achter zich dicht trekken, kunnen kinderen vreselijke klappen krijgen. Met ambulante hulpverlening is het onmogelijk om veiligheid te garanderen'', zegt José Vermeer, directeur van Bureau Jeugdzorg in de stadsregio Rotterdam, dat jaarlijks tienduizend kinderen onder zijn hoede krijgt.

'In gezinnen waar kinderen worden mishandeld, hebben één of beide ouders meestal diverse teleurstellingen in het leven gehad,'' zegt Hans Grietens, hoogleraar bij het centrum voor orthopedagogiek aan de universiteit van Leuven. "Als die mensen een kind krijgen, denken ze dat het alle mislukkingen goed maken. Dat kind kan zulke verwachtingen natuurlijk nooit waarmaken. De woede daarover richt zich volledig op het kind. Voor een hulpverlener is dat zeer moeilijk op te merken.''

Er zijn zo'n honderd risicofactoren die kunnen leiden tot kindermishandeling, maar volgens Jo Hermanns is het vrijwel altijd een opeenstapeling van problemen. "Een ouder met psychotische problemen is weliswaar een risico, maar als de andere ouder zorgzaam is, het kind naar school gaat en goed wordt opgevangen, dan vormt zo'n gezin geen risico voor het kind. Als de andere ouder ook psychotisch is, moet je al heel goed uitkijken."

"Bij probleemgezinnen kun je zeggen dat er sprake is van heel veel pech bij elkaar, waardoor mensen niet meer de ouders kunnen zijn die ze willen zijn," concludeert Hermanns. "Dat was bij de ouders van Savanna en die van Rochelle ook het geval. Er is bijna nooit één enkele oorzaak.''

Copyright: Het Parool

 

        

REFORMATORISCH DAGBLAD      28 september 2004

 

 

WOERDEN (ANP) – Jaarlijks overlijden 24 kinderen, nadat zij zijn aangemeld bij Jeugdzorg, schat hoogleraar opvoedkunde J. Hermanns van de Universiteit van Amsterdam. Dat wil zeggen dat het slecht ging met die kinderen en dat dit te maken had met de gezinssituatie. Veertien van deze kinderen kwamen bij de Jeugdzorg binnen via een Advies en Meldpunt Kindermishandeling. Of die kinderen echter door mishandeling zijn overleden, is niet bekend. Dat wordt niet geregistreerd, zegt Hermanns. Hij vindt dat dit wel moet gebeuren.  Hoewel verreweg de meeste mensen in de Jeugdzorg uitermate hun best doen en het
beste voor hebben met kinderen en ouders, werkt het systeem helaas zo, dat deze gevallen niet voorkomen kunnen worden, stelt de professor. De nieuwe wet op de Jeugdzorg biedt daar geen oplossingen voor, zegt hij. Volgens hem is er een nieuwe inhoudelijke aanpak van de Jeugdzorg nodig. Zelf werkt hij in vijf regio’s in Nederland samen met instellingen van onderwijs tot arts en lokale en provinciale overheden aan de
invoering van methoden die beter werken. Daarbij wordt bijvoorbeeld standaard opvoedingsles gegeven aan alle zwangere vrouwen. Van de vrouwen die niet meedoen, wordt gekeken of er aanleiding is ze er toch bij te trekken.
In totaal overlijden er vijftig kinderen per jaar door kindermishandeling. Dat is bijna een kind per week. Dat cijfer kwam uit het onderzoek dat in opdracht van de professor in 1996 is verricht onder huisartsen en kinderartsen, die
aangaven van hoeveel overleden kinderen zij vermoedens hadden dat dit met kindermishandeling te maken had.
Recentere cijfers zijn er niet, maar het ministerie van Volksgezondheid wil dit wel weer gaan onderzoeken, weet de professor. Uit zijn onderzoek bleek ook dat huisartsen niet geneigd zijn aangifte te doen als ze vermoedens hebben. In de eerste plaats heeft dit te maken met het feit dat zij ook een vertrouwensband met de ouders en de rest van het gezin hebben. Daarnaast blijkt dat de huisartsen ervaren dat van zo’n aangifte vaak niets terecht komt. Het leidt vaak tot een sepot, omdat het juridisch moeilijk te bewijzen is, legt Hermanns uit. Dat bleek
volgens hem onlangs nog bij drie zaken die zich in Utrecht afspeelden, in alle drie gevallen werden de ouders vrijgesproken wegens gebrek aan bewijsvoering. Terwijl er wel duidelijk sprake van mishandeling was. Tot slot waren de huisartsen in zijn onderzoek van mening dat ze het gezin met een aangifte alleen nog maar in meer ellende storten. Hermanns pleit daarom voor meer registratie en voor het vaker inschakelen van de lijkschouwer. „Een onafhankelijk arts, en dus niet de behandelend arts, moet bij elk overlijden van een kind oordelen of er wel
of niet noodzaak is voor een onderzoek of een schouwing." Dit voorstel ligt al jaren op het bureau van minister Donner (Justitie), die afgelopen voorjaar de Tweede Kamer liet weten te werken aan verbetering van de lijkschouwing in Nederland. Uit de brief blijkt, dat hij vindt dat dit tijd nodig heeft.